ЖАК УЭТЕРФОРДЫН ТУХАЙ

Мэргэжил: Угсаатны зүйч, хүн судлаач

Үндэс угсаа: Америк

Алдартай бүтээлүүд: 

Өнөөгийн Ертөнцийг Үндэслэгч Эзэн Чингис Хаан

Монголын Их Хатдын Нууц Товчоо

Мөнгөний түүх

Өгөөмөр Индианчууд: Америкийн Индианчууд дэлхийн өөрчлөлтөд нөлөөлсөн нь

Төрөлх гарал үүсэл: Индианчууд Америкийг хэрхэн баяжуулсан бэ?

Толгод дээрх овог аймгууд: АНУ-ын Конгресс – Ёс заншил ба бодит байдал 

Зэрлэгүүд ба соёл иргэншил: Хэн нь давж гарах бол?

Жак Уэтерфорд

Жак Маклвер Уэтерфорд нь АНУ-ын Миннесота мужийн  Макалейстер их сургуулийн антропологи /хүн судлал/-ийн профессор юм.  Тэрээр 2004 онд “Өнөөгийн Ертөнцийг Үндэслэгч Эзэн Чингис хаан” номоороо олонд танигдсан бөгөөд 2006 онд Монгол Улсын төрийн дээд шагнал болох “Алтан гадас” одонгоор шагнуулжээ. 

Уэтерфордын ХХзууны үеийн уугуул Америкчуудын тухай өгүүлсэн номууд нь хэд хэдэн хэл дээр хэвлэгдсэн ба түүний шүүмж, тойм зэрэг олон бүтээлүүд ньэрдэм шинжилгээний ном товхимол,сэтгүүл дээр нийтлэгдэж байсан. Уэтерфордынтэрээр нийтлэл бичихээс гадна телевиз болон радиогийн  нэвтрүүлгүүдэд тоймчоор оролцдог байжээ.

Бага нас

Уэтерфорд Өмнөд  Каролина мужийн Колумбиа хотод Анна Рут Грүүмс болон Алфред Грег Уэтерфорд нарын ууган хүү болж мэндэлсэн. Түүний эцэг нь АНУ-ын армийн түрүүч байсан тул гэр бүлээрээ байнга нүүдэг байв. Одоо тэрбээр Монгол болон Өмнөд Каролина мужийн Чарлестон хотод амьдардаг. 

Ажлын карьер

1967 онд Өмнөд Каролинагийн их сургуулийг  улс төр судлал мэргэжлээр бакалавр 

1972 онд Өмнөд Каролинагийн их сургуулийн Социологийн ухааны магистр

1973 онд Антрополгийн шинжлэх ухааны магистр

1977 онд Сан Диего хотын Калифорниагийн их сургуульд антропологийн профессорын цол 

Тэрээр Дюкийн их сургуулийн Улс төрийн шинжлэх ухааны докторын дараах сургалтыг төгссөн.

Тэрээр Миннесота мужийн Макалестер коллежид антропологийн профессор болсон бөгөөд  хойд америкийн болон бусад орны  уламжлалт соёлын тухай өргөн хүрээ бүхий нийтлэлүүд бичсэн. 

Түүний“Өгөөмөр Индианчууд: Америкийн Индианчууд дэлхийн өөрчлөлтөд нөлөөлсөн нь”(1988) нь олон хэл дээр орчуулагдсан гарсан.

“Төрөлх гарал үүсэл: Индианчууд Америкийг хэрхэн баяжуулсан бэ?” (1991)болон “Зэрлэгүүд ба соёл иргэншил: Хэн нь давж гарах бол?”(1994)номуудад дэлхий нийтийн  соёлын зөрчлийн тухай өгүүлсэн байдаг. Уэтерфордын уугуул америкчуудын тухай эдгээр номууд нь  1989, 1992 онуудад Миннесота мужийн шилдэг номоор шалгарсан байдаг. Тэрээр мөн 1992 онд Америкийн антропологийн холбооны тэргүүний шагнал, 1994 онд Христ болон Жүүдүүдийн үндэсний зөвлөгөөнөөс олонд хүрсэн бүтээл шагналыг тус тус хүртсэн. 

Тэрээр “Мөнгөний түүх” (1997) номоороо олонд илүү танигдсан бөгөөд тус ном нь 1926 онд байгуулагдсан сар бүрийн онцлох ном шалгаруулдаг клубын шилдэг номоор шалгарч байжээ. 

Түүнчлэн Уэтерфорд 20-р зууны америкийн улс төр болон антропологийн тухай телевиз радиогийн олон нэвтрүүлэгт тоймч тайлбарлагчаар оролцож байсан. Тухайлбал, The Today Show, ABC Evening News, Geraldo's Now It Can Be Told, Larry King, All Things Considered, Nightwatch, Tony Brown's Journal, and the Voice of America гэх мэт.

Уэтерфорд 20-р зууны сүүлээр Монголын түүх соёлын талаар судалж, бүтээл туурвих sболсон билээ. Монголын төр засгаас түүний энэхүү хөдөлмөрийг үнэлж, 2006 онд төрийн дээд шагнал болох Алтан гадас одонгоор шагнасан байна. Түүнчлэн  2010 онд  Монгол улсын гадаад харилцааны яамны “Хүндэт өргөмжлөл”, 2010 оны 5 дугаар сард Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн зарлигаар Жак Уэтерфордыг монголын ард түмний түүх соёлыг дэлхий нийтэд амжилттай сурталчилж, монгол-америкийн ард түмний найрамдалд харилцаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулан, мөн монголын түүх бичлэгийг хөгжүүлэх, монголын залуу үеийнхэнд эх түүхээ гүн гүнзгий мэдэхэд сэтгэл харамгүй тусалсныг өндрөөр үнэлэн “Найрамдал” медалиар шагнасан.

2010 онд тэрээр Монголын залуу түүхч, судлаачдыг дэмжихээр Жак Уэтерфорд санг үүсгэн байгуулсан.

Бүтээлүүд:

Ном:

• 2010 The Secret History of the Mongol Queens: How the Daughters of Genghis Khan Rescued His Empire : Crown

• 2004 Genghis Khan and the Making of the Modern World New York: Crown Publishers

• 1997 The History of Money. New York: Crown Publishers. It has been translated into German, Spanish, Swedish, Chinese and Portuguese.

• 1994 Savages and Civilization: Who Will Survive? New York: Crown Publishers. .

• 1991 Native Roots: How the Indians Enriched America. New York: Crown Publishers.

• 1988 Indian Givers: How the Indians of the Americas Transformed the World New York. This was translated into Italian, French, German, Japanese, and Spanish.

• 1987 Narcoticos en Bolivia y los Estados Unidos. La Paz, Bolivia: Los Amigos del Libro.

• 1986 Porn Row. New York: Arbor House.

• 1981 Tribes on the Hill. New York: Rawson-Wade (Scribners).

Нийтлэл:

• 2010, "The Wrestler Princess", Lapham's Quarterly[3]

• 2006, "Restoring Order: Conquering Iraq in the 13th and 21st Centuries. Could Genghis Khan teach the US?" [2], The Asia-Pacific Journal: Japan Focus, January 7, 2006. The Los Angeles Times, December 29, 2006.

• 2005 "The Women Who Ruled the Mongol Empire", Globalist Document - Global History, June 20, 2005

• 2000 "Peniaze a pad Rmmskej rm?e," OS: Fsrum Ob ianskej Spolo nosti, Bratislava, Slovakia, June.

• 2000 "A Scholarly Quest to Understand Genghis Khan," The Chronicle of Higher Education, April 14, p.B10. Also serialized in The Mongol Messenger, April - 26 May 3, 2000.

• 2000 "Blood on the Steppes: Ethnicity, Power, and Conflict in Central Asia," Conformity and Conflict, James P. Spradley & David W. McCurdy (ed.), Boston: Little, Brown.

• 1998 "Our Money, Our Selves," Anthropology Newsletter, April.

• 1997 "Money and Change in World Perspective," General Anthropology, III-2, Spring.

• 1996 "Impact of American Indian Civilizations on Europe and the World," The Encyclopedia of the American Indian, Frederick E. Hoxie (ed.). Boston: Houghton Mifflin Company.

• 1994 "Cultural Chaos and the Crisis of Civilization," Anthropology Newsletter, October.

• 1994 "Kinship and Power on Capitol Hill," Conformity and Conflict, James P. Spradley & David W. McCurdy (editors), Boston: Little, Brown & Co.

• 1994 "Producing a Trade Book," Media Anthropology: Informing Global Citizens, Susan L. Allen (editor). Westport, CT: Bergin & Garvey.

• 1993 "Cultural Castaways," Icarus, Summer, 11.

• 1993 "Tribal Politics in Washington," Political and Legal Anthropology Review. Vol 16, # 1.

• 1992 "Wie die Indianer die Welt verdnderten," Entwicklung, Nr. 37, July.

• 1991 "Indian Season in American Schools," The Social Studies.

• 1987 "Cocaine and the economic deterioration of Bolivia," Conformity and Conflict, James P. Spradley & David W. McCurdy (editors), Boston: Little, Brown & Co.

• 1987 "Big Men on Capitol Hill," Conformity and Conflict, James P. Spradley & David W. McCurdy (editors), Boston: Little, Brown & Co.

• 1987 "Language in Political Anthropology," Power and Discourse, Leah Kedar (editor), Norwood, New Jersey: Ablex Publishers.

• 1987 "Tribes on the Hill: Kinship and Politics in the United States Congress," Cultural Anthropology, Serena Nanda, ed., Belmont, California: Wadsworth Publishing.

• 1986 "Die Zerr|ttung Boliviens durch Kokain," Freibeuter 28.

• 1986 "The Clans on Capitol Hill," Contemporary Cultural Anthropology, Michael D. Howard, Boston: Little, Brown & Co.

• 1982 "Kongresskultur," Freibeuter, 12. Berlin, Germany.

• 1981 "Labor and domestic life cycles in a German community," Dimensions of an Anthropology of Aging, Christine L. Fry (editor), South Hadley, Mass: Bergin & Garvey.

• 1980 "Life Cycle and the American Family," 'Public Policy and the American Family, Z.I. Giraldo. Massachusetts: Lexington Books (D.C. Heath & Co.).

• 1980 "Age ethnicity in the American Family," with Carol Stack in Families and Older Persons, George L. Maddox, Illene C. Seigler & Dan Blazer (editors). Duke University: Center for the Study of Aging and Human Development.

• 1980 "Millennium of Modernization," Village Viability in Contemporary Society, P.C. Reining & Barbara Lenkerd (editors). AAAS Volume 31, Boulder, Colorado: Westview.

• 1978 "Deutsche Kultur, amerikanish betrachtet," Deutschland: Das Kind mit zwei Kvpfen, Hans C. Buch (editor), Berlin: Klaus Wagenbach Verlag. Reprint: Wahre Wohnung - Ware Wohnung, Bauvk-Papiere # 40, Institut f|r Bauvkonomie, Univ. Stuttgart, 1982.

• 1975 "Anthropology and Nannies," Man: Royal Anthropological Society. Vol 10. No. 2, June.

Номын редактор:

• 1998 New Worlds for All: Indians, Europeans, and the Remaking of Early America By Colin G. Calloway. The William and Mary Quarterly.

• 1997 Hamilton's Blessing: The Extraordinary Life and Times of Our National Debt by John Steele Gordon. Civilization, February 1997.

• 1996 O Brave new Words! Native American Loanwords in Current English, by Charles L. Cutler. Plains Anthropologist, May.

• 1992 In the Spirit of the Earth: Rethinking History and Time by Calvin Martin Luther. Hungry Mind Review, Winter.

• 1991 Culture and Truth: The Remaking of Social Analysis, by Renato Rosaldo. Native American Quarterly.

• 1991 District Leaders by Rachel Sady. American Anthropologist, Vol 93, #3, September.

• 1989 The Hold Life Has: Coca and Cultural Identity in an Andean Community by Catherine Allen. Anthropological Quarterly.

• 1989 Cocaine: White Gold Rush in Peru by Edmundo Morales. Anthropologica 31:1.

• 1986 "Political birds of Guatemala," Hungry Mind Review, I.

Сонин, сэтгүүл дээрх болон бусад нийтлэл

• 1999 "Mongolerna ? svker sin plats i vdrldsekonomin," Dolly, April.

• 1999 "The Mongols from the Silk Route to Cyberspace," Udriin Sonin. Ulaanbaatar, Mongolia, May 4.

• 1998 "Cash in a Cul-De-Sac," Discover. October, 19, 10.

• 1998 "Euron redan gammalmodig ndr pengarna blir digitala,". (The Euro will already be out dated when cash goes digital.) Stockholm, Sweden: Dolly. August I, 1.

• 1998 "Let Common Cents Prevail on Wall Street," The Wall Street Journal, March 26.

• 1998 "Money Talks. Here's What It Says About Us," Washington Post. January 4.

• 1997 "How Rome built a new ballpark," Star Tribune. Feb 9. "The Plastic curtain," The Washington Post, Feb 18. "Dump Bronze Age bucks for electronic money,: USA Today, April 24.

• 1994 "Tribal people could teach us civilization," St. Paul Pioneer Press. Mar 17.

• 1994 "US policy on rights hypocritical," Boston Herald, Feb 15.

• 1994 "Captain Cook's Legacy," Los Angeles Times, January 18.

• 1994 "What a year for the Natives," Minneapolis Star Tribune, January 21.

• 1992 "The Grand Exchange Map," (Senior Consultant), National Geographic, February.

• 1992 "Among the Gifts of Native America," Native Peoples, Fall.

• 1992 "A Veterans Day salute to dreams deferred," San Francisco Examiner, November 9.

• 1992 "Religious Freedom still eludes Native Americans," Star Tribune, Feb 20.

• 1991 "Preserving our nation's past to protect its future," The Miami Herald, Sunday April 14.

• 1990 "Image and Idea in Nonfiction," A View from the Loft, Vol 13, #2. September.

• 1989 "Thanksgiving Menu Subject to Change," Detroit News, November 23, 1989.

• 1989 "Honoring Columbus honors legacy of slave-trading, genocide," St. Paul Pioneer Press Dispatch, Oct. 10

• 1989 "The real drug war is in the U.S.," Atlanta Constitution, Sept. 27.

• 1989 "Indians and the 4th." The Evening Sun, Baltimore, July 4.

• 1988 "The World Owes a Debt to the Indian Givers," Detroit News, Nov. 24. Also published as "American Indians were the World's Greatest Farmers," In Cleveland Plain Dealer, November 24, 1988.

• 1981 "Capitol Hill Clans," The New York Times, Sunday, December 13.

• 1981 "Playing tribal politics in Congress," Rocky Mountain News, Denver, Colorado. Dec 6.

Гэрэгэ. Цахим Хуудсын Цогц Шийдэл